Mei 2013: De lessen van mevrouw Lohmark

Het is altijd een risico om te spelen met vorm en inhoud in een boek. Het kan heel geslaagd uitpakken (Het boek van Gould, De verzamelde werken van T.S. Spivet), maar het kan ook enorm mislukken. De vraag of het Schalanski gelukt is, blijft een beetje in de lucht hangen. 

Niemand heeft de functie van de tekeningen in het boek echt begrepen, behalve misschien om af en toe je kinderen bij het boek te betrekken. De in alles doorgevoerde evolutietheorie is aardig, maar niet meesterlijk uitgevoerd, eerder een truc. Er staan lange uitweidingen in het boek, waar we vrijwel allemaal diagonaal doorheen gebladerd hebben.

Inhoudelijk zitten er echter ook wel dingen in het boek die ons bij zullen blijven. De manier waarop Lohmark nog vastzit in het Oost-Duitse verleden- en hoe dat in zijn algemeenheid doorwerkt op de school. En dat Lohmark zo'n onaangenaam personage is, maar dat je toch wilt weten hoe het verder gaat. Ook indrukwekkend is de scène waarin haar dochter een beroep op haar doet als moeder, maar Lohmark zelf keihard in haar rol als lerares blijft. Geen genade.

Ook wat grotere vragen blijven wel overeind, als hoe houd je je staande in een veranderende wereld met zo'n overdaad aan keuzes?

De vergelijking met Bint ligt voor de hand- met een duidelijke overwinning voor deze laatste, hoewel de passages waarin er interactie is tussen juf en leerlingen wel mooi zijn.

En wekt de flaptekst een suggestie die het boek niet heeft of lazen wij daar allemaal overheen? Gevoelens voor die ene leerlinge? Zou wel haar fysieke klachten verklaren, of is dat dan toch de overgang?

Was dit boek ook zo populair geworden zonder Van Dis? We denken van niet.  

Het was geen lange discussie, deze avond. Het was een aardig boek, meer niet.

Maart 2013: De vergelding

Verwachtingen vooraf hadden invloed op de waardering van dit boek. Als je begon in een roman, ergerde je je al snel aan de hoeveelheid personages, de feitjes en aan de vertelstem die inbrak op zijn eigen verhaal.
Begon je in een non-fictiewerk (of in een mengvorm) dan was dat minder vervelend. Dan kon je ook plaatsen waarom er verschillende versies gepresenteerd worden, en werd je gemakkelijker meegesleurd.

Het is duidelijk dat er enorm veel research aan dit boek ten grondslag ligt. Die research is op een knappe manier in een toch niet te dik boek verwerkt.

Wat we ook knap vonden was dat Brokken er in slaagt om open te houden wie nu de dader is. Hij had het weg kunnen geven, maar doordat hij dat niet doet, voegt hij iets toe aan het boek.

Mooi was de nuance tussen goed en kwaad: zelfs een daad die goed bedoeld is, kan fout uitpakken of anders geïnterpreteerd worden. Het boek geeft een beeld van het leven en de keuzes in de bezettingstijd op een manier waardoor je met een brede blik toekijkt. Het is niet zwart-wit, de Duitsers (sommigen dan) zijn ook gewoon mensen, en je kunt gemakkelijk meegesleurd worden in de waan van alledag en daar dan de rest van je leven spijt van hebben.

Uiteindelijk waren de reacties op het boek toch wisselend, en dat had meestal te maken met een voorkeur of afkeer van non-fictie als genre.

Februari 2013: Terrin en Boogers

Omdat de leesclub in december niet door was gegaan, hadden we  de bespreking van Post Mortem van Peter Terrin doorgeschoven naar deze keer, en er Alle dingen zijn schitterend van Alex Boogers aan toegevoegd. Er was wel wat verwantschap aan te wijzen in deze boeken. Allebei nadrukkelijk geconstrueerd (wie van beide schrijvers zou een uitgewerkt schema aan zijn muur hebben gehangen?) en met in beide verhalen een hoop ellende voor ouders met (kleine) kinderen.

Vonden we er een beter dan de ander? Ja, uiteindelijk wel. Boogers won, en lange tijd werd er doorgepraat over de vraag waarom hij geen groter publiek trekt. Wij vinden het prachtig, en ook De tijger en de kolibrie had in het verleden de harten al geraakt. Je wilt al zijn werk wel lezen, ook al zul je daarin steeds de bekende thema's (Estee, vechtsport bijvoorbeeld) weer terugvinden. Is het voor de gemiddelde lezer dan toch te literair? Te geconstrueerd? Stoot het thema van de vechtsport af? Wij weten het niet. We nemen ons voor om het boek zelf dan maar te promoten.

Waarom is Terrin dan minder? Die heeft nog wel een prijs gewonnen. We zijn het er over eens dat het boek zonder de prijs nauwelijks zou zijn opgevallen. Het is mooi geschreven, mooie taal, maar het kost moeite in het verhaal te komen en door te lezen. Het is erg geconstrueerd, het leest als een schema dat langzaam wordt ingevuld, terwijl dat bij Boogers toch iets organischer gebeurt. Hoewel het zich daar misschien wel weer iets te langzaam ontvouwt.

Voor wat betreft de AKO-prijs had onze voorkeur toch bij Stephan Enter gelegen.

De omslagen vinden we allebei mooi, maar daarin wint Terrin absoluut. Hij is een zichtplaats in de kast waard.