Juni 2016: schuld

‘Schuld’ komt hoog binnen op de lijst van boeken waarvoor we niet heel lang de tijd nodig hadden om te bespreken.  Zes minuten. Nog minder dan “Godin, Held”.

De grootste onbeantwoorde vraag van de avond was: Waarom is dit Boek van de Maand geweest bij DWDD? Wederom een bevestiging dat een succesvolle bespreking aan tafel op TV geen garantie is dat wij het boek ook zo waarderen.

De vorm overheerst, en niet het verhaal.  Er zitten veel gaten in het verhaal, en het ontbreken van chronologie voegt niets toe.  De vlakke, emotieloze verteltrant maakt dat het boek niemand echt geraakt heeft. Misschien is dat juist het knappe van het boek, maar aan ons was t niet besteed. Een vergelijking met het werk van Alex Boogers wordt in recensies veel gemaakt, maar dat gaat alleen op voor het milieu dat beschreven wordt, niet voor de stijl, die we van Boogers juist zo mooi vinden en van Van den Berg wat vlak. 

De recensies over het boek gaven meer gespreksstof dan het boek zelf. Ik wil jullie één zin uit een recensie niet onthouden, die was meesterlijk.  Het is de wereld waarin je bij je tante in de aanleunflat logeert omdat je je huis via een onbetrouwbare tussenpersoon aan een groep Polen hebt verhuurd. Zulke mooie zinnen troffen we in het boek niet aan, behalve dan misschien de eerste zin van het boek. Maar mooier dan de openingszin is het niet geworden in Schuld. Jammer.  

April 2016: Dijk

Na het lezen van het boek Dijk, kijken we allemaal argwanend naar ons pak suiker. Zit daar echt wel
een kilo in? En weten we wel zeker dat onze keukenweegschaal wel echt een kilo aangeeft? De
teloorgang van de Dienst voor het IJkwezen, zoals beschreven in het boek, maakt dat we dat niet
meer zeker weten. Daarbij is nogal ontluisterend dat ook de meter 0,22 millimeter korter is dan
eigenlijk zou moeten.

Maar goed, hier gaat Dijk, met zijn prachtig geschreven zinnen, in essentie niet over. Karl Dijk, die zo standvastig en rechtlijnig vasthoudt aan principes, is zelf niet te meten. Door wat iemand anders overhem vertelt, vorm je je een beeld van hem. Hij blijft een mysterie. Dit maakt het boek fascinerend.

Prachtige, treffende beschrijvingen van het Noord-Hollandse landschap en de nostalgie die het
oproept, maken dit boek tot een enorm succes. Door het enigszins onderkoelde vertellen, is de
impact enorm. De vormgeving van het boek past ook goed bij de inhoud. De mooie, zakelijke letter
en de puntsgewijze indeling van de paragrafen zijn goed gekozen, evenals het fraaie omslag.

Iedereen was lovend, maar dat maakte niet dat we er geen levendig gesprek over voerden. In
tegendeel. Er is veel te zeggen over dit wondermooie boek van H.M. van den Brink, die ons – net als
met ‘Over het water’ – meevoert naar de tijden van weleer.

Februari 2016: Judas

Vooraf was niet iedereen even enthousiast over de keuze voor Judas. Een essayistisch werk over de Israelkwestie: dat klonk vooral zwaar en moeilijk. Maar achteraf voelden we ons een beetje op het verkeerde been gezet: al komen er theoretisch getinte stukken voor in het boek, essayistisch vonden we het niet.

Goed geschreven, dat vonden we het boek vooral. Oz is een ervaren rasverteller die de prachtigste poetische zinnen aan elkaar rijgt. En nergens de grote lijn uit het oog verliest. Het thema verraad komt in elke verhaallijn terug: in de relatie tussen het hoofdpersonage en zijn vriendin, tussen Abarbanel en de zionisten, tussen Jezus en Judas. De bijbelse verwijzingen zijn volgens Marianne subtiel gebracht en een feest om te lezen, al kunnen ze je wel het gevoel geven dat je de boot mist als je de bijbelverhalen niet goed kent.

Maar het boek overstijgt de religieuze thematiek. Het draait vooral om macht, wat het is en wat het met mensen doet. En dat maakt dit boek een tijdloos werk. Een boek dat we willen houden en willen herlezen.

Geen minpunten? Jawel: de coverfoto. Die smachtende vrouw heeft daar niets te zoeken. Maar daar kan Amos Oz weinig aan doen.