April 2011: Kamer

Wat een stom omslag zeg. Het wekt heel andere verwachtingen. En de aanbevelingen op het omslag hielpen ook al niet echt. Gelukkig werd er, zoals Arno zei, in de boekenwereld gefluisterd dat het goed was. En dat was het.

Een favoriete passage was de terugkeer naar Kamer. Je kijkt als lezer mee door de ogen van Jack maar ziet meer dan hij. Dat is in het hele boek heel knap gedaan, maar hier krijgt het extra lading omdat de perspectieven van moeder en zoon zo verschillend zijn.

We blijven wat hangen in de discussie over Jacks taal. Het is een van de opvallendste elementen  in het boek, maar we zijn niet onverdeeld enthousiast. Je moet even wennen, hoewel dat erger was bij degenen die het in het Nederlands lazen dan bij de Engelse editie.

Hoe kan het dat Jacks moeder en de wereld op tv wel lidwoorden gebruiken, en Jack niet? Zijn voor hem de dingen in de kamer enkelvoudige dingen die een naam hebben, net zoals hij? Dan heb je inderdaad Tafel, en Bed. Maar ‘in’ tv moet hij toch ook andere tafels zien? Zijn die dan ook Tafel?

Mooi ook was de onontkoombaarheid van een ontsnappingspoging: Jack wordt groter en gaat meer vragen stellen, en moeder weet dat ze dat niet vol kan houden. Als lezer ben je bezorgd: heeft ouwe Nick eigenlijk nog wel die bruine pick-up of heeft hij een personenauto en eindigt Jack in de kofferbak?

Komt dit boek in onze favorieten top drie? Dat nu waarschijnlijk ook weer niet, maar we hebben het allemaal geboeid gelezen.  Na hier en daar een lastige start had vrijwel iedereen de ervaring dat het maar moeilijk weg te leggen was.

Februari 2011: Vrijheid

Verwachtingen, dat is het centrale thema van dit boek. Mensen die elkaar gek maken met hun verwachtingen. Verwachtingen van ouders en kinderen, die niet worden uitgesproken maar die er wel zijn. Of die wel worden uitgesproken en waar je dan onder gebukt gaat. Welke vrijheid heb je onder zulke verwachtingen? En kun je het als ouders eigenlijk wel goed doen? Komen zulke processen niet altijd kijken tussen mensen met zo'n sterke band? Een kind wil het altijd graag goed doen voor zijn ouders, maar wat als beide ouders andere verwachtingen hebben?

Franzen weet met een enkele pennenstreek van alles neer te zetten, zo terloops dat je er soms van schrikt hoe veel daar dan eigenlijk staat. Je kunt kiezen hoeveel je er van meeneemt. Het onderhuidse kun je wel of niet oppikken. Het gaat eigenlijk over alles wat er echt toe doet in het leven. Bestaat vrijheid wel zo lang er anderen zijn die ook hun vrijheid willen?

Nee, te afstandelijk, zeiden sommige leesclublezers. De personages zijn onaangenaam en door de afstandelijkheid blijft het verhaal te ver van je vandaan. Sommige passages zijn ook te lang, met name het stuk over mijnbouw.

Een meesterwerk, zeiden anderen. Knap dat je beeld van de personages zo verandert terwijl je leest. Een gebeurtenis kleurt wanneer je die vanuit verschillende perspectieven bekijkt. En bijzonder knap dat eigenlijk niet een van de personages sympathiek overkomt, maar dat je toch wilt weten wat ze beweegt. Ze grijpen je bij de keel, onsympathiek of niet. En door de gelaagdheid en de perspectieven krijg je toch een gevoel van sympathie voor een van hen. Alles is even waar, Walter is een lieve goedzak maar ook een sukkel.

Is het een Great American Novel of is het universeel? De gevoelens en thema's zijn universeel, maar het wordt op een zeer Amerikaanse manier naar buiten gebracht. 

Het einde van de bespreking was toch heel positief. Het boek werd geroemd en als vanzelf vroegen wij ons af wat we na de eerste zeven jaar de beste leesclubboeken vinden? Wat is onze top drie uit de lijst met boeken, en welke boeken waren de afknappers? 

En toen we het toch over meesterwerken hadden, kwamen we tot een griezelige ontdekking: we bleken niet in staat om vijf echt goede vrouwelijke hedendaagse auteurs te noemen. Daar komen we de volgende keer dus op terug: de beste, de slechtste en de vrouwen.

December: Clausewitz

Er staan een heleboel exemplaren van Clausewitz op boekwinkeltjes.nl vandaag. Er kwamen variaties in diepte van de onvoldoende voor tijdens de bespreking, maar niemand toonde zich erg enthousiast.

Eerst maar iets positiefs: het boek begon goed.
Het begin van het boek was vermakelijk en we waren benieuwd naar wat komen ging. Er zat een aardige lijn in.
Het is heel actueel, dat heeft iets fris. (en vergankelijks...)
De suggestie dat Lefebvre misschien wel niet bestaan heeft was leuk.

Maar
Na een pagina of 70 kwam het omslagpunt en raakten we de draad kwijt.
Er zitten zo veel pretentieuze verwijzingen in dat we geen zin hebben om ze op te zoeken ("omgevallen boekenkast"). De titel alleen al is  zo pretentieus dat je hem niet wilt googlen.
Het is boek is slecht geredigeerd, veel taalfouten.
Je bent heel ingespannen aan het lezen, klaar om niets te missen, maar er worden zo veel details niet uitgewerkt dat je afhaakt.

Omdat het boek te zeer uit losse flodders bestaat, die niet altijd even goed zijn uitgewerkt, haakten we een voor een af. De recensie in NRC had ons een voorproefje gegeven, maar leidde ook tot te hoge verwachtingen.

Een geslaagde versie van een dergelijk thema is volgens Sander De vernietiging van Prosper Morel van Jamal Ouariachi.