Leesclub

November 2011: Post voor mevrouw Bromley

2011-12-07T03:49:00.000-08:00

De Eerste Wereldoorlog blijkt voor ons allemaal een relatief onbekend deel van de geschiedenis te zijn. Een deel van de avond wisselen we dan ook uit wat we ervan weten. Gezamenlijk komen we een heel eind, hoewel niemand weet waarom Nederland neutraal bleef in deze oorlog.

We weten wel wat andere boeken over het thema te noemen, en sommigen hebben die ook gelezen. De vraag is dan of dit boek hierop een aanvulling is, of dat bijvoorbeeld Faulks (Birdsong) en Remarque (Im Westen nichts neues) niet te overtreffen zijn.
Allemaal vinden we het thema interessant en hebben we enige vorm van fascinatie voor die vreemde vorm van oorlogvoeren, met loopgraven. De kijkers van de tweede serie van Downton Abbey zien ook veel dat ze bekend voor komt.

Maar goed, het boek zelf. De overheersende stemming is positief. Kritische kanttekeningen zijn er van Noor en Driever (over de mail). Noor vond het op zich wel mooi, maar kreeg er geen rillingen van terwijl ze dat wel had gehoopt. We zagen allemaal een beetje op tegen het aantal pagina's, maar tijdens het lezen bleek dat geen enkel probleem. Het leest gemakkelijk en je blijft nieuwsgierig naar het verloop.

De discussie verliep langs de vraag of het tweede deel van het boek (in de loopgraven) nu wel of niet en goede toevoeging is op het eerste deel. Het eerste deel werd erg gewaardeerd. De verhaallijn rond de vader van John heeft veel indruk gemaakt, evenals de schets van de Engelse maatschappij in die tijd. Er zijn verschillende verhaallijnen waar nog even over doorgepraat wordt: Johns liefde voor Mary (tenenkrommend, ziet hij dan niet dat het niks wordt?), de vriendschap met William (wat voegt die eigenlijk toe aan het geheel?), de dood van Johns vader (zelfmoord of lijdzaam afwachten als het toch al mis gaat?).

John zelf wekt wat irritatie, hij loopt voor alles weg, dus wat dat betreft is het prettig dat hij in deel 2 in actie komt. Maar mooi in deel 2 is ook de spiegeling dat zowel John als Martin op zijn vader lijkt en daardoor in de problemen komt. De beschrijvingen van de oorlog zijn levendig. Het tweede deel zorgt ervoor dat je op een andere manier naar het eerste deel gaat kijken.

Veel lof is er ook voor Stefan Brijs, die zulke verschillende boeken weet te schrijven.

Oktober 2011: Vissen veranderen bij kou van zwemrichting

2011-10-21T01:25:00.000-07:00

De mooiste alternatieve titel voor dit boek kwam van Rutger: Extreem koud en steeds dichterbij. Verder waren we het er over eens dat de titel, hoewel erg lang, de lading toch wel dekte. Iemand merkte wel scherp op dat met zo'n moeilijke titel en zo'n ingewikkelde auteursnaam moeilijke vragen in de boekhandel voor de hand liggen. (Sander had het boek dan ook in een boekhandel tussen de natuurboeken aangetroffen).

Het werd geen heel lange discussie deze avond. De kernvraag bleef of het bezwaarlijk is als een boek een keer lekker over the top is, zoals een romantische Kerstfilm waar uiteindelijk alles maar dan ook alles goedkomt. Het genre had duidelijk voor- en tegenstanders. Iedereen was het er over eens dat het boek gemakkelijk leest en zeker vermakelijk is.
Briljant? Nee. Echte literatuur? Ook niet.
De voorstanders van het genre vonden het lekker lezen, en vonden het geen probleem om na het dichtslaan va het boek alles weer te vergeten. De tegenstanders mopperden over bordkartonnen personages en voor de hand liggende verhaallijnen.

Het bleek daarnaast uit te maken met welke verwachtingen iemand aan het boek begonnen was. De flaptekst wekte misschien meer de verwachting van een verhaal sterk uit het perspectief van het kind, en een iets diepgravender analyse van de positie van het kind. Als je uit die gedachte begon te lezen, kwamen alle andere personages (die toch veel aandacht kregen) over als irritante randfiguren. Begon je wat meer blanco aan het boek, dan kwam het als geheel wat beter binnen.

Voor de volgende keer maar weer iets stevigers.

Augustus 2011: De vrije wereld

2011-09-12T23:27:00.000-07:00

Dank aan Marianne voor het verslag!

De vrije wereld van David Bezmozgis wekt grote verwachtingen. Het is mooi vormgegeven, er wordt gesproken over de nieuwe Tsjechov of Roth. Maar wij kwamen tot de conclusie dat het boek de verwachtingen niet waar maakt. En David Bezmozgis is geen Anton Tsjechov en zeker geen Philip Roth.

Sander vond te weinig in het boek gebeuren. Het was voor hem te weinig interessant om door te lezen. Hij heeft het boek gelezen tot pagina 166. Rutger vond wel dat er in de laatste 100 pagina’s van het boek van alles gebeurde, toen werd het zelfs ook nog wel een beetje spannend, maar ook hij had er van tevoren meer van verwacht. Dindy zei dat de dingen die dan opeens voorvallen niet beklijven. Terwijl het boek gaat over zeer bepalende gebeurtenissen in het leven van de familie Krasnanski, is het erg op afstand geschreven en raakt het verhaal je niet. Arno vond het verhaal kabbelt. Terwijl het onderwerp van het boek zich wel leent voor een mooi geschreven verhaal. Aanvankelijk leek het wel wat te worden met De vrije wereld, maar gaandeweg vervlakte het erg. Alle emoties die in het boek zitten worden te weinig uitgewerkt, terwijl er heel veel vlug wordt aangestipt. We willen kortom meer weten van de personages en we hebben behoefte aan verdieping. Een andere kortom is: Het boek is prima te lezen, maar het pakt je nergens.

Voor de volgende keer lezen we: Vissen veranderen bij kou van zwemrichting van Pierre Szalowski. De opdracht is - naast lezen en er een mening over vormen - een alternatieve titel verzinnen, want deze is natuurlijk veel te lang.

Juni 2011: Legende van een zelfmoord

2011-06-13T08:14:00.000-07:00

Een boek dat pas als je het gelezen hebt en er over door praat, vorm aanneemt in je hoofd. Door uit te wisselen wat wij in dit boek gelezen hadden en door vragen te stellen over de inhoud, voegden we als het ware een -nuttige- laag toe aan het boek. Vraag is dan wel of je dat moet willen: had het niet meer uit het boek zelf naar voren moeten komen?

Erg sterk was het hoofdverhaal, over de jonge Roy die door zijn -ietwat onverantwoordelijke- vader wordt meegenomen naar een onbewoond eiland. Omdat je uit de eerdere verhalen weet dat de vader zelfmoord pleegt, komt het als een enorme schok dat het in dit verhaal juist andersom is. Er zijn allerlei redenen te bedenken waarom de auteur dit doet, en het komt het boek erg ten goede.

Daarin telt ook mee dat in recensies te lezen is dat in werkelijkheid de jonge Vann (Roy) weigerde mee te gaan naar het eiland. De vader heeft de centrale rol. Hij denkt vooral aan zichzelf en slaagt er wonderwel in om na de dood van Roy dingen doen die zijn rol in het verhaal alleen maar verdacht maken. Arno suggereerde nog dat de zelfmoord van Roy een soort hallucinatie is?
Tegelijkertijd toont de vader na de zelfmoord ineens een inzicht in de belevingswereld van zijn zoon die hij daarvoor steeds miste. Zo lang ze samen zijn, verdiept hij zich vrijwel niet in het welzijn van zijn zoon en behandelt hem als een volwassene. Door bijvoorbeeld zijn nachtelijke huilbuien legt hij een enorme psychische druk op de schouders van zijn zoon.
We denken dat het woord Legende in de titel verklaard wordt door dit verhaal: dit is een sterk fictief gedeelte, misschien een soort What if?
Het verhaal laat je niet met rust, en maakt je nieuwsgierig naar ander werk van Vann, ook al lijkt hij steeds weer over de zelfmoord van zijn vader te schrijven.

De rest van het boek echter vonden we minder geslaagd. De andere verhalen beklijven niet, zeker niet de verhalen na het hoofdverhaal. Marianne gaat voor ons uitproberen of dat verandert als je die laatste verhalen eerst leest. Deze andere verhalen plaatsen de gebeurtenis van de zelfmoord van de vader wel in een kader, maar vallen in het niet vergeleken bij het hoofdverhaal. En alles bij elkaar, is het nu een roman met verschillende perspectieven of toch een verhalenbundel? Wordt het als roman neergezet omdat verhalenbundels het minder goed doen?

Er bleven wat losse eindjes over: hoe zit het nu met al die ogen? De ogen van de vissen, van Rhoda? En de rol van de vissen? En de vis op het omslag, met revolvers erin?

April 2011: Kamer

2011-04-07T13:20:00.000-07:00

Wat een stom omslag zeg. Het wekt heel andere verwachtingen. En de aanbevelingen op het omslag hielpen ook al niet echt. Gelukkig werd er, zoals Arno zei, in de boekenwereld gefluisterd dat het goed was. En dat was het.

Een favoriete passage was de terugkeer naar Kamer. Je kijkt als lezer mee door de ogen van Jack maar ziet meer dan hij. Dat is in het hele boek heel knap gedaan, maar hier krijgt het extra lading omdat de perspectieven van moeder en zoon zo verschillend zijn.

We blijven wat hangen in de discussie over Jacks taal. Het is een van de opvallendste elementen in het boek, maar we zijn niet onverdeeld enthousiast. Je moet even wennen, hoewel dat erger was bij degenen die het in het Nederlands lazen dan bij de Engelse editie.

Hoe kan het dat Jacks moeder en de wereld op tv wel lidwoorden gebruiken, en Jack niet? Zijn voor hem de dingen in de kamer enkelvoudige dingen die een naam hebben, net zoals hij? Dan heb je inderdaad Tafel, en Bed. Maar ‘in’ tv moet hij toch ook andere tafels zien? Zijn die dan ook Tafel?

Mooi ook was de onontkoombaarheid van een ontsnappingspoging: Jack wordt groter en gaat meer vragen stellen, en moeder weet dat ze dat niet vol kan houden. Als lezer ben je bezorgd: heeft ouwe Nick eigenlijk nog wel die bruine pick-up of heeft hij een personenauto en eindigt Jack in de kofferbak?

Komt dit boek in onze favorieten top drie? Dat nu waarschijnlijk ook weer niet, maar we hebben het allemaal geboeid gelezen. Na hier en daar een lastige start had vrijwel iedereen de ervaring dat het maar moeilijk weg te leggen was.

Februari 2011: Vrijheid

2011-02-21T11:45:00.000-08:00

Verwachtingen, dat is het centrale thema van dit boek. Mensen die elkaar gek maken met hun verwachtingen. Verwachtingen van ouders en kinderen, die niet worden uitgesproken maar die er wel zijn. Of die wel worden uitgesproken en waar je dan onder gebukt gaat. Welke vrijheid heb je onder zulke verwachtingen? En kun je het als ouders eigenlijk wel goed doen? Komen zulke processen niet altijd kijken tussen mensen met zo'n sterke band? Een kind wil het altijd graag goed doen voor zijn ouders, maar wat als beide ouders andere verwachtingen hebben?

Franzen weet met een enkele pennenstreek van alles neer te zetten, zo terloops dat je er soms van schrikt hoe veel daar dan eigenlijk staat. Je kunt kiezen hoeveel je er van meeneemt. Het onderhuidse kun je wel of niet oppikken. Het gaat eigenlijk over alles wat er echt toe doet in het leven. Bestaat vrijheid wel zo lang er anderen zijn die ook hun vrijheid willen?

Nee, te afstandelijk, zeiden sommige leesclublezers. De personages zijn onaangenaam en door de afstandelijkheid blijft het verhaal te ver van je vandaan. Sommige passages zijn ook te lang, met name het stuk over mijnbouw.

Een meesterwerk, zeiden anderen. Knap dat je beeld van de personages zo verandert terwijl je leest. Een gebeurtenis kleurt wanneer je die vanuit verschillende perspectieven bekijkt. En bijzonder knap dat eigenlijk niet een van de personages sympathiek overkomt, maar dat je toch wilt weten wat ze beweegt. Ze grijpen je bij de keel, onsympathiek of niet. En door de gelaagdheid en de perspectieven krijg je toch een gevoel van sympathie voor een van hen. Alles is even waar, Walter is een lieve goedzak maar ook een sukkel.

Is het een Great American Novel of is het universeel? De gevoelens en thema's zijn universeel, maar het wordt op een zeer Amerikaanse manier naar buiten gebracht.

Het einde van de bespreking was toch heel positief. Het boek werd geroemd en als vanzelf vroegen wij ons af wat we na de eerste zeven jaar de beste leesclubboeken vinden? Wat is onze top drie uit de lijst met boeken, en welke boeken waren de afknappers?

En toen we het toch over meesterwerken hadden, kwamen we tot een griezelige ontdekking: we bleken niet in staat om vijf echt goede vrouwelijke hedendaagse auteurs te noemen. Daar komen we de volgende keer dus op terug: de beste, de slechtste en de vrouwen.

December: Clausewitz

2010-12-16T11:37:00.000-08:00

Er staan een heleboel exemplaren van Clausewitz op boekwinkeltjes.nl vandaag. Er kwamen variaties in diepte van de onvoldoende voor tijdens de bespreking, maar niemand toonde zich erg enthousiast.

Eerst maar iets positiefs: het boek begon goed.
Het begin van het boek was vermakelijk en we waren benieuwd naar wat komen ging. Er zat een aardige lijn in.
Het is heel actueel, dat heeft iets fris. (en vergankelijks...)
De suggestie dat Lefebvre misschien wel niet bestaan heeft was leuk.

Maar
Na een pagina of 70 kwam het omslagpunt en raakten we de draad kwijt.
Er zitten zo veel pretentieuze verwijzingen in dat we geen zin hebben om ze op te zoeken ("omgevallen boekenkast"). De titel alleen al is zo pretentieus dat je hem niet wilt googlen.
Het is boek is slecht geredigeerd, veel taalfouten.
Je bent heel ingespannen aan het lezen, klaar om niets te missen, maar er worden zo veel details niet uitgewerkt dat je afhaakt.

Omdat het boek te zeer uit losse flodders bestaat, die niet altijd even goed zijn uitgewerkt, haakten we een voor een af. De recensie in NRC had ons een voorproefje gegeven, maar leidde ook tot te hoge verwachtingen.

Een geslaagde versie van een dergelijk thema is volgens Sander De vernietiging van Prosper Morel van Jamal Ouariachi.

Oktober 2010: Tikkop

2010-10-27T13:51:00.000-07:00

Van Dis werd de keus voor de bijeenkomst in oktober. Een boek dat we anders misschien links hadden laten liggen, of niet? Sommigen van ons hadden eerder iets van Van Dis gelezen, anderen nog niet. Smaakte het naar meer? Dat wisselde sterk.

Wat bleef er hangen van dit boek? Met name de angst die uit het boek spreekt, had indruk gemaakt. De gedachte dat je steeds bang moet zijn. Bang omdat je laptop uit de wasmachine gejat kan worden, omdat je poort wordt volgesmeerd met pek of je sleutelgat met hars. Het deed soms denken aan In ongenade van Coetzee (ook al vinden we dat een beter boek), maar ook aan ervaringen in Zuid-Afrika zelf.

De persoon Marten bleef hangen in zijn machteloosheid, knulligheid ook wel. Of dat nou direct bij Van Dis paste leverde een discussie op. Is Van Dis meer die knullige jongen die er heel graag bij wil horen, of is hij eerder een beetje pedant? Als hoofdpersoon van dit boek levert hij geen spektakel op, dan had Donald beter die rol kunnen hebben. Donald was -tot verrassing van een aantal van ons- een witte man, geen zwarte man. Hij kan een interessant personage zijn, ook al komt hij in dit boek niet erg uit de verf.

Het gevoel ontheemd te zijn, dat bleef ook hangen. Niemand in het boek is blij, of in ieder geval op zijn gemak, op de plaats waar hij is. Iedereen streeft naar iets, en niemand bereikt het.

Er zitten dus wel interessante elementen aan dit boek. Toch hadden we moeite de unaniem lovende recensies te begrijpen. De thema's van knulligheid, geweld en ontheemding zijn interessant. Maar het is ook een boek waar sommigen vier keer in moesten beginnen, waar je niet lekker in kwam, dat je niet diep raakte en waarin de her en der afgedrukte visjes voor grote irritatie zorgden.

September 2010: Beatrice en Vergilius

2010-09-28T10:57:00.000-07:00

Aan Het leven van Pi bewaarden wij -en velen met ons- warme herinneringen, en daarom verheugden we ons op Beatrice en Vergilius, de nieuwe roman van Yann Martel. Het resultaat van de bespreking was toch dat het boek ons niet bracht wat we gehoopt hadden.

We vonden het idee achter dit boek erg geslaagd, namelijk om de discussie aan te gaan of het mogelijk is om fictie over de holocaust te schrijven. Het leverde een interessant gesprek op, met een aantal kernvragen: Kun je hier fictie over schrijven, welke vorm kies je daarvoor en hoe breng je toch de boodschap over? Kun je er voor zorgen dat het thema steeds actueel blijft en dat opeenvolgende generaties dit niet vergeten, en kan dat op een andere manier dan door non-fictie of in ieder geval deels op feiten berustende fictie? Is Martel daar in geslaagd, en wat heeft hij geprobeerd in dit boek te stoppen en wat halen wij er met onze leeservaring uit? Doen we hem daarmee recht of juist niet?

De vorm die Martel voor zijn boodschap kiest, vonden we echter minder geslaagd.

Verreweg de meeste indruk qua vorm maakten de spelletjes aan het einde van het boek. De dilemma's die daarin gesteld worden, doen je even stil staan en stil worden. Deze spelletjes deden ons denken aan het prachtige Adres onbekend van Kate Kressmann Taylor.

Wat mankeerde er dan aan de vorm? De delen passen niet goed ineen: het ineenvlechten van toneelstuk, verhaal en spel (en misschien ook nog wel het verhaal van Flaubert) komt te geconstrueerd over. Het is niet helemaal duidelijk waarom Beatrice en Vergilius nou precies een ezel en een aap zijn. Het is een leuk idee, dat niet van de grond komt.

De stukken toneelstuk brengen je in verleiding ze over te slaan omdat ze minder aan het verhaal toevoegen dan de passages waarin de beide Henry's met elkaar praten.

En er blijven vragen over: Waarom een taxidermist? Waarom opgezette dieren? Wat doet de lijst met woorden? Waarom leest de taxidermist steeds hardop voor? Waarom al die literaire verwijzingen aan het begin ("gaaap! non-functioneel gestrooi met kennis...", schreef Marieke D)? Aan wie zouden we dit kunnen aanbevelen? Waarom nu weer dieren? Wat is de rol van de echtgenote en de hondsdolle hond?

Form follows function, zegt men, en juist dat gaat hier niet goed. De vorm van deze roman past niet bij de inhoud en bij het doel dat Martel beoogt.

"Ik ben niet zo van de experimentele roman, maar een experimentele roman over een experiment(ele roman) vind ik dan toch (enigszins) intrigerend." liet Marieke D. ons via de mail weten, en dat drukt prachtig de besproken twijfels, maar ook de positieve punten uit.

Juni 2010: Cold spring harbour

2010-06-13T06:49:00.000-07:00

In een van de eerste jaren van onze leesclub lazen we Revolutionary Road van Richard Yates. We waren daar allemaal erg enthousiast over. In de tussenliggende jaren hebben enkelen nog Paasparade gelezen, en nu is er dan Cold Spring Harbour. Het boek werd gekozen voor deze bijeenkomst, en we waren allemaal erg benieuwd.

De reacties waren positief. Iedereen had het boek met genoegen gelezen en had geen moeite gehad het uit te lezen. Sander vond het beklemmend, en beter dan RR. In Revolutionary Road had hij het gevoel dat de hoofdpersonen niet uit hun situatie probeerden te ontsnappen, en hier had hij dat juist wel. Het maakte het des te beklemmender dat het ze niet lukt om te ontsnappen.

Ada vond het boek kil, de gevoelsarmoede van de hoofdpersonen vond zij beklemmend. Mooi vond ze het als tijdbeeld waarin men individueel een weg probeert te vinden. En dat de schoonmoeders Grace en Glory heten vond Ada een mooi staaltje ironie.

Arno vond het begin heel hoopgevend, Evan zou iets van zijn leven gaan maken. En dan ineens kom je terecht in een stroom van desillusies.

Dindy vond heel knap dat je eigenlijk al snel door had welke kant het opging met die boek, maar dat het je dan toch bij de les hield en je steeds door bleef lezen. Vaak haak je af als je doorhebt waar het heengaat.

Marieke vond het weliswaar mooi en een goed tijdsbeeld, toch vroeg zij zich af wat dit boek toevoegde aan wat er al is. Boeken als The corrections, die ook een tijdsbeeld geven, hebben op haar meer indruk gemaakt, voegden meer toe aan het beeld van een tijdperk.

Dineke is dol op Amerika en vond dit boek heerlijk Amerikaans.

Wat we als de kern van het boek beschouwen is dat Evan zijn identiteit ontleent aan de toekomst: als hij plannen kan maken voor wat hij gaat doen dan is hij iemand. Heeft hij die plannen gerealiseerd dan valt zijn doel, en daarmee de grond onder zijn bestaan, weg. En gaat hij dus weer op zoek naar iets nieuws. Als je het uit hebt, blijf je ook achter met de gedachte: zou het goed komen? Of blijft hij altijd zoeken?

Het boek wekt niet naar een climax toe, het verhaal speelt zich af tegen een achtergrond van ellende, van de schijn ophouden en bang zijn voor wat de buren vinden. Het is mooi in dit boek dat die climax niet komt, je zakt zo langzaam weg in de ellende.

Opvallend is dat we het boek op gevoel later plaatsen dan het daadwerkelijk speelt. We hebben allemaal het gevoel van de jaren '50 erbij, maar het speelt voor de oorlog.

Arno en Sander tenslotte dachten bij het personage Gloria sterk aan Hyacinth uit Keeping up appearances. Met die bril op, krijg je een heel andere kijk op het verhaal!

April 2010: Over het doppen van bonen

2010-04-23T02:17:00.000-07:00

De eensluidende conclusie na de bespreking van Over het doppen van bonen was dat Wieslaw Mysliwski de tijd neemt om het verhaal te vertellen, en dat dat van de lezer vraagt om de tijd te nemen om het te lezen.

En dat was niet iedereen gelukt. Het is geen boek om tussendoor in de trein te lezen, je moet er echt even voor gaan zitten en de tijd nemen om je te laten meeslepen door het verhaal. Alleen Machteld en Dineke hadden het boek uit, de overigen waren ergens tussen pagina 100 en 170 blijven hangen.

Maar niet omdat het niet in de smaak viel, we waren het er over eens dat het een bijzonder boek is en dat het de moeite loont om er voor te gaan zitten om het uit te lezen.

Dineke raakte in de ban van de verteller, ze wilde steeds plakkertjes doen bij mooie zinnen om ze te herlezen, maar vreesde dan het hele boek vol te plakken. Mysliwski zegt heel basale dingen die je tot diep nadenken stemmen. Machteld sloot zich hier bij aan. Ook zij was zeer geboeid, ook omdat er allerlei vragen onbeantwoord blijven, je bent toehoorder bij een gesprek maar kunt zelf geen bijdrage leveren. Zo nu en dan moet je door een iets moeizamere passage heen, maar daarna boeit het weer als nooit tevoren.

Arno werd minder geraakt, hoewel de discussie hem er toch toe verleidde verder te willen lezen. Hij was gestopt met lezen, mede door de aanspreektoon die hem niet boeide.

Sander las in golven, soms schoot hij er doorheen, dan weer vertraagde het enorm.

Dindy vond het mooi dat er allemaal kleine geschiedenissen in het boek zitten. Dat leest heel prettig, hoewel het ook wel eens de indruk wekt dat het niet erg is als je een stukje mist.

Sander vroeg wat we vonden van de suggestie dat dit boek verwant is aan Gloed van Marai. Omdat Gloed binnen de leesclub uiteenlopende recensies krijgt, was dit een leuk discussiepunt. Waar Machteld vond dat de filosofische bespiegelingen in de Bonen voortdurend raak zijn en in Gloed mis, vond een aantal anderen Gloed duidelijk beter. Wel zagen we overeenkomsten in de setting: twee mannen in een kleine wereld. De buitenwereld komt in Bonen wel dichterbij.

Het is lastig te bedenken aan wie we dit aan zouden raden. Het is een boek dat veel van de lezer vergt, dus je moet er wel van overtuigd zijn dat iemand een die-hard lezer is. Iemand die veel buiten de Top-10 leest en al een flinke bagage aan leeservaring heeft.

Maart 2010: De Grens

2010-03-14T09:06:00.000-07:00

Het boek De grens was in meerdere opzichten een grens. Niet alleen werden er in het boek zelf grenzen overschreden en bewaakt, ook binnen de leesclub zagen we een grens. Het boek balanceert precies op de grens tussen geweldig en smakeloos, en het ligt maar net aan de lezer welke kant het muntje op valt.

Noor, Dindy en Marianne vonden het maar niks. Marianne is een beetje klaar met van die zwaarmoedige pubers (ook na de Priemgetallen), en vond het plat. Dindy begon enthousiast aan dit boek, maar het viel al snel erg tegen. Zij stoorde zich aan de vele clichés en aan de schrijfstijl. En ook Noor kon het niet boeien. Clichés, foute stijl, raakte niet. Alledrie werden zij in het geheel niet geraakt door dit boek.

Dineke en Machteld waren gedeeltelijk geboeid. Ze vonden het bepaald geen meesterwerk, maar waren toch met name geboeid door het verhaal van de vrouw met dementerende man.

Sander, Rutger en Marieke waren door het boek getroffen. Het interessantste deel van de discussie van deze avond was dan ook om er achter te komen waar deze verschillen vandaan kwamen. Was het de stijl, de verhaallijnen, wat maakte dat er drie mensen wel geraakt werden en de rest niet? Sander vond dat de kracht van dit boek zit in het gebruik van clichés, daarmee toont Pulkkinen de grenzen aan. Daarnaast vond hij de opbouw sterk. Voor Rutger was het moment dat de moeder van Mari besluit de relatie van Mari met haar leraar niet aan de grote klok te hangen indrukwekkend. Marieke las het boek in een ruk uit en was onder de indruk van de beschrijvingen van de personages: je vindt ze eigenlijk niet aardig, maar wilt wel weten hoe het met ze gaat.

We besluiten dat het boek een kantelpunt heeft: als je daar overheen geraakt, vind je het stom. Blijf je vlak voor dat kantelpunt hangen, dan vind je het prachtig.

Resteert nog de reden dat we voor dit boek kozen: de vergelijking met De eenzaamheid van de priemgetallen. Behalve de zwaarmoedige pubers weten we echter niet veel raakvlakken te vinden. Een aantal van ons vindt de Grens beter, een aantal de Priemgetallen. En die twee groepen komen, geen verrassing, min of meer overeen met de voor- of afkeur voor De Grens.

Leestips:

- Roest van Philip Meyer

- We moeten het even over Kevin hebben van Lionel Shriver

- Mise en place van Margot Vanderstraeten

- Wie houdt dan stand van Andrea Bajani (in mn aantekeningen staat een blauw boek met een open einde van Bajani, en Google biedt me dit...)

- De weg van Cormack mcCarthy

- Een lang weekend van Joyce Maynard

- Donderhart van Thomas Blondeau

- Cold Spring Harbour van Richard Yates

Januari 2010: De Toren

2010-01-13T10:19:00.000-08:00

Ondanks het feit dat niemand erin geslaagd was De Toren helemaal uit te krijgen, waren we het er over eens dat dit boek het in zich heeft om een klassieker te worden.

De sfeer van het boek sleept je mee, en grijpt je naarmate je in het boek vordert, steeds meer naar de keel.

Hoe ver waren we dan gekomen? Nou, Dindy en Machteld hadden het niet gekocht of (nog) niet kunnen lenen in de bibliotheek, Rutger kwam tot 606, Marieke tot 700, Dineke tot 633, Marianne tot 442 en Sander tot 221. Het was dan ook geen boek dat je gemakkelijk even doorleest. De meesten van ons hadden de tijd nodig om dit te gaan lezen, even 10 minuten in de trein ging niet.

Zeker de dagboekpassages van Meno vergen zorgvuldig lezen, en dat was niet altijd even gemakkelijk. Meerdere lezers hadden die passages maar een beetje gescand, in de hoop dan toch niet te veel te missen. Want bij de les blijven was heel belangrijk.

Als je even niet goed oplette, moest je sommige passages drie keer herlezen en dan nog had je soms het idee dat je iets gemist had. Zeker naar het einde toe, als er hele passages halverwege een zin beginnen. Of als er in vage bewoordingen wordt vooruitgewezen naar een gebeurtenis die nog moest komen.

Het boek is erg beschrijvend, er zit maar weinig plotontwikkeling in. Sander verzuchtte dat hij op het punt waar hij nu was, nog steeds op het plot zat te wachten. De kracht zit juist in de beschrijvingen, zoals bijvoorbeeld de taxatie van de viool en de bijbehorende strijkstok of de veranderingen in de houding van Christian naarmate hij langer in het leger zit.

Het boek nodigde ook erg uit tot bespiegelingen over de DDR: wat wisten we er nog van, wie waren er wel eens geweest, hoe zou het leven van Angela Merkel er toen uitgezien hebben en wat had zij goed gedaan om na die Wende zo op te kunnen klimmen?

Rutger meldde nog dat het boek goed verkocht had in de winkel. Het was een geschikt cadeau en bovendien werd het getipt in december en goed besproken in de kranten. De vraag is wel bij hoe veel mensen hij gelezen in de kast zal belanden. En toch is dat zonde, want het is een indrukwekkend boek dat zomaar tot een echte klassieker kan uitgroeien.

De volgende keer: Tellkamp

2009-11-22T07:03:00.001-08:00

Op 11 januari komen we weer bijeen en dan hebben we het over De Toren van Uwe Tellkamp.

Recensies:

De Volkskrant

De Pers

Trouw

November 2009: vreselijk gelukkig

2009-11-19T11:42:00.000-08:00

Het omslag deed een beetje aan Gerbrand Bakker denken, daar had de uitgever duidelijk over nagedacht. Ook recensies trokken wel hier en daar een parallel, maar daar dacht de leesclub anders over. Stilistisch vinden we Bakker beter, het plattelandsbestaan komt beter uit de verf. We worden bij Vreselijk gelukkig minder meegezogen in het alledaagse bestaan van het dorp.

We hadden zelf ook aan Paasilinna gedacht als vergelijkingsmateriaal, hoopten op een Zelfmoordclub-achtig boek. In vergelijking met Jepsen is Paasilinna echter grappiger. Paasilinna is bijna op Monty Python-wijze grappig en houdt dat ook lang vast. Dat lukt Jepsen nog niet. Hij is af en toe leuk.
De vergelijkingstour passeerde ook nog de gebroeders Coen, Alex van Warmerdam, de film Bienvenue chez les Ch'tis. Maar al deze voorbeelden werden geslaagder gevonden dan Vreselijk gelukkig. Vooral omdat er op die plaatsen een beter beeld werd gegeven van het alledaagse, met een beter geslaagde ironische blik.

Sander, als enige man in het gezelschap deze avond, was wel enthousiast. Met zijn cijfer (een 7) erbij, kwam het gemiddelde cijfer zo rond de 6- te liggen. Waar lag dat gebrek aan enthousiasme dan aan? Was het te veel een mannenboek? Waarom leverde dit boek geen felle discussie op maar eerder een vergelijking met beter geslaagde voorbeelden?

Leuk vonden we de passage waarin de ene na de andere vermiste persoon uit het moeras werd gevist, en ook het toto-spel, de avondjes bij de dominee. Het gegeven hoe een situatie in stand wordt gehouden door elkaars geheimen te bewaren, is interessant. Het omslag is prachtig.

Maar... het blijft je niet bij. Tijdens het lezen heeft een deel van de leesclub zich best vermaakt, maar als het boek eenmaal uit is, is het lastig weer terug te halen. Dindy vond het begin heel grappig, maar vond dat Jepsen bleef hangen in meer van hetzelfde. Dat maakte het uiteindelijk een beetje truttig. Marianne had meer een beeld verwacht van hoe die kleine gemeenschap in dat dorp in elkaar zat. Dineke moest doorzetten om het uit te krijgen. We deelden de gedachte dat het thema "stedeling trekt naar platteland en moet daar wennen aan de lokale gebruiken" niet op een verrassende manier gebruikt werd. Marieke heeft een beetje moeite met hoofdpersonen die zich op zo'n manier in de nesten werken.

Voor de volgende keer hebben we behoefte aan een boek dat wat beter in het geheugen blijft hangen, en waar wat meer inhoudelijke discussie over mogelijk is. De discussie over een titel wordt nog gevoerd!

September 2009 Hoe ik nimmer de ronde van Frankrijk voor mintwaalfjarigen won

2009-09-30T10:57:00.000-07:00

Een boek dit keer waar heel wat over te melden was. Een boek met prachtige zinnen en moeilijke vragen.

Ada mocht het spits afbijten, en zij had van dit boek genoten. Zij vond Ivo een stoere bink met een heel klein hartje, met taalgebruik dat toch een beetje deed denken aan Dimitri Verhulst. Ook Ada’s zoon, die het liefst sportboeken leest, vindt het leuk.

Dineke raakt in hoge mate gedeprimeerd van Vlaamse dorpen, en zag dat in dit boek terug, hij heeft die sfeer prachtig neergezet. Wel werd ze een beetje kriegel van het Vlaams en vond ze dat Ivo als kind wel erg volwassen overpeinzingen had.

Daar ging de discussie even op verder: is het een probleem dat die overpeinzingen zo volwassen zijn? Het vertelperspectief (achteraf) helpt daar wel aan mee, dat maakt die volwassen redeneringen wel waarschijnlijk. Sander, Rutger en Arno waren het er over eens dat het zo over the top is, dat je het ook weer begrijpt. Je raakt niet in de verleiding om te denken dat dat kleine jongetje werkelijk zo volwassen redeneert. Daaraan voegt Sander later nog toe dat hij het jongetje eigenlijk iets extra’s meegeeft juist omdat hij er naar kijkt nu hij ouder is.

Rutger heeft erg gelachen om de passages over de Simple Minds, over de totaal foute haarlok van Jim Kerr en de voorspelling dat U2 van voorbijgaande aard zou zijn. Dat soort opmerkingen in retrospectief te plaatsen (terwijl je nu weet dat het niet uitkomt) toont iets van de kracht van Victoria.

Arno zet vervolgens aan tot de rest van de discussie: hij vond het een mooi boek, maar ook moeilijk. Een tweede keer lezen loste dat niet op. Eigenlijk staat het boek vol met prachtige kleine schilderijtjes die niet verder met elkaar verbonden worden. Daar zijn we het over eens, want ieder van ons kan glimlachend bepaalde passages naar voren halen. Ach ja, de hartverwarmende onverschilligheid van de caissieres bij de Jawa. De overleden vader op het antwoordapparaat. Iedereen bladert met een glimlach op het gezicht nog even door het boek. Maar toch hebben we ook allemaal het gevoel dat we van alles gemist hebben. Is dat omdat wij te snel lezen, of omdat de schrijver te veel wil?

Het is ook een debuut, en je ziet er aan af dat deze schrijver heel veel potentie heeft, maar dat hij misschien wel te veel wil in te weinig pagina’s. Delen van het boek zijn heel erg sterk, maar dat houdt hij niet vast. In deel 2 van het boek raakten we allemaal de draad kwijt. We lazen een paar pagina’s, en bladerden dan weer terug: hadden we het wel begrepen?

Tot slot brengt Rutger ons nog allemaal in de war: bestaat Dries eigenlijk wel? Op pagina 156 is het net alsof hij een soort imaginair vriendje is? En hoe zit het dan met verslaggever Carl die zo bewust in de camera knipoogt, alsof hij wil zeggen “ Het is allemaal maar een grap?” Wat is er echt en wat niet?

Augustus 2009: Caesarion

2009-09-04T06:57:00.000-07:00

Tja. Hoe zal ik de meningen over Caesarion eens samenvatten. De reacties waren niet mals.
De meest gehoorde termen waren aanstellerig, verwaand, kijk-mij-nou-eens-een-boek-schrijven.

We vonden het teveel een constructie en te weinig een verhaal: Wieringa blijft elementen op elkaar stapelen, maar er komt geen verhaal. Passerende personages dienen voornamelijk als kapstok om het verhaal aan op te hangen, en verdwijnen daarna in het niets. Net als dat huis, eigenlijk.

Het verhaal wekt erg de indruk dat Wieringa er van alles in heeft geprobeerd te stoppen, geslaagde en minder geslaagde verwijzingen. Naar de wereld van de film, naar de klassieke oudheid, tot myxomatose aan toe. Laat die plastische voorbeelden zoals het rugby en de philometor maar weg, laat dat soort dingen maar uit het verhaal zelf blijven.

Interessant aan dit boek is wel dat het commercieel erg aantrekkelijk is. Joe Speedboot verkocht heel goed, en ook dit loopt prima. Maar ja, we zouden het niet direct aanraden.

De discussie was dan ook snel voorbij. Op naar het volgende boek.

De volgende keer: Tommy Wieringa

2009-07-26T23:44:00.000-07:00

Voor de volgende keer, 24 augustus, staat Caesarion van Tommy Wieringa op het programma. Het was opmerkelijk dat haast nog niemand van de leesclub het gelezen had, en dat we het erover eens waren dat dat zo zou blijven als we het niet voor de leesclub zouden gaan lezen.

Ik ben benieuwd!

Recensie Parool
Recensie NRC
Recensie Trouw
Recensie de Volkskrant
Website van Tommy Wieringa

Juli 2009: Juni

2009-07-20T00:11:00.000-07:00

Zou Juni het magnum opus van Gerbrand Bakker zijn? Het is een boek dat hij al lang wilde schrijven en dat heel dicht bij hem staat. Of vonden we Boven is het stil toch beter? En wat als we eerst Juni hadden gelezen en daarna pas Boven is het stil? En wat voegen de puzzelstukjes toe waarin het verhaal onthuld wordt?

Dit waren de meest prangende vragen die naar boven kwamen tijdens de bespreking van Juni. Iedereen waardeerde het sobere taalgebruik, veel zeggen met weinig woorden, en herkende de sfeer uit Boven is het stil. Om dit boek was wel meer gelachen.

Door de parallellen met Boven is het stil had het iets herkenbaars, maar het deed ons ook afvragen of een volgend boek weer meer van dit wordt. De passages over koningin Juliana doen vermoeden dat Bakker ook andere stijlregisters beheerst. En daar waren we erg benieuwd naar.

De leesclubleden met Noord-Hollandse roots herkenden het nurkse van de hoofdpersonen. Sander vond het soms een beetje lang duren, vond dat er wel iets meer actie nodig was. Hij voegde nog toe dat Bakker heel goed personages naar elkaar kan laten kijken. De hoofdpersonen worden meer gekleurd vanuit het gezichtspunt van een ander dan als ze zelf aan het woord zijn. Sander en Marieke raakten af en toe het overzicht kwijt welke broer ook al weer welke rol had. Dineke vond de sfeer in het boek broeierig en vond Juliana erg grappig. Rutger was er nog niet helemaal uit. Dindy was bang dat het verhaal erg gekunsteld zou worden toen ze de puzzelstukjes structuur zag, maar tot haar verrassing was dat toch niet zo. Arno waardeerde het beslotene van dit kleine wereldje, het verhaal is minder wijdlopig dan Boven is het stil.

Eigenlijk was iedereen enthousiast. Een antwoord op de vraag of dit nu zijn magnum opus is konden we nog niet vinden. Het is een liefdevolle beschrijving van zijn oorsprong, vermengd met een autobiografische gebeurtenis. Maar in hoeverre is het echt anders dan Boven is het stil? Zijn ze allebei even goed, of heeft de volgorde waarin je ze leest invloed op je mening?

En hoe kan het nou dat dit boek niet goed gerecenseerd is? Wij vonden het allemaal prachtig, en konden ons niet vinden in de kritiek. Het risico van dit boek leek ons dat je het heel zorgvuldig moet lezen om de kleur van het boek op te pakken. De omgeving, het geluid, de temperatuur, het heeft allemaal een grote invloed op hoe de mensen zijn en dus op het boek. En als je er te snel doorheen leest, dreig je dat te missen.

Mei 2009: J.Kessels: the novel

2009-06-02T04:56:00.001-07:00

Vooraf tijdens het eten werd er al een planning gemaakt: hoe veel minuten zou de bespreking van het boek van Thomése duren? Zouden we er heel snel over uitgepraat zijn, of zouden de meningen erg verschillen?

Het werden toch nog 43 minuten. De gedeelde mening was dat het een erg vermakelijk boek is, dat alleen niet erg beklijft. Het eerste stuk is erg leuk, maar na een tijdje gaat het vervelen.

Er zitten prachtige scènes in het boek, zoals het hoerenvak bij Skt Pauli en het stinkende lijk in de kofferbak. Soms is het allemaal een beetje Draadstaal-achtig.

Als knipoog naar het genre van de Roadnovel is het aardig, hoewel dat het niet zo veel diepgang brengt dat je het boek nog eens gaat lezen. Het heeft iets heel Hollands, en dat draagt bij aan het knullige gehalte van de hele toestand, zeker in combinatie met de fancy titel van het boek.

Machteld en Rutger moesten aan de film Fargo denken, waar ook een lijk op een wat aparte manier wordt weggemoffeld. Rebecca dacht aan het Grote baggerboek van Ilja Pfeiffer, hoewel ze dat wel beter vond. En Sander stelde de vraag wat de overeenkomsten waren met het werk van Herman Brusselmans.

Mei: J. Kessels: The novel

2009-05-08T01:19:00.000-07:00

De volgende keer (18 mei bij Rutger) lezen we J. Kessels: The novel van P.F. Thomése.

Meer info vind je hier:
Website van het boek
Recensie Parool
NRC next
Vrij Nederland

Maart 2009: De eenzaamheid van de priemgetallen

2009-03-30T01:09:00.001-07:00

Een prijswinnaar wederom, dit boek is in Italië bekroond met de Premio Strega, een belangrijke literaire prijs in Italië, vertelt Dineke.

De zakelijke vertelstijl is bij de meeste lezers erg in de smaak gevallen. Niet alles wordt uitgelegd, sommige scènes houden ineens op en dan is het aan de lezer om dat verder aan te vullen. Het leest als een trein, je houdt gemakkelijk je aandacht erbij.

De personages zijn een beetje vreemd, ook niet echt sympathiek. (Hoewel we Matti sympathieker vinden dan Alicia.) Gek genoeg kun je je wel voorstellen waarom ze doen wat ze doen, terwijl ze tegelijkertijd heel ver van je af staan. Een bijzonder verhaal over twee mensen die elkaar vinden in ongelukkigheid.

Sander dacht aan de bekende schildering uit de Sixtijnse Kapel waarbij twee vingers elkaar bijna raken, Sander vindt dat het boek prachtig symboliseren.

Dindy vindt het knap dat de emotie niet bewust gezocht wordt in het boek, maar dat het toch zo schrijnend is. Rutger vond de sociale onhandigheid van met name Matti soms een beetje gemaakt, Rutger begreep Mattis beslissingen niet altijd.

Dineke is erg geboeid door de vraag wat nu maakte dat je er zo geboeid in doorleest. Daarnaast vond zij het boek erg Italiaans, met name Alicia zag ze zo voor zich.

Ada heeft met name meegenomen dat Alicia en Matti er niet in slagen echt dicht bij elkaar te komen, niet in staat zijn tot een relatie. Ook vond ze het mooi dat je met ze mee groeit, met de twee hoofdpersonen stappen door hun leven zet. Marieke vond het weliswaar heel mooi, maar werd er ook heel treurig van. En ze had moeite om niet steeds aan één van haar studenten te denken bij het personage Matti.

Toch is niet iedereen enthousiast. Marianne vond het erg gezocht, moest erg aan American Beauty denken. Ze vond de personages erg gemaakt, en had geen moment het gevoel dat het boek haar echt pakte. De metafoor van de priemgetallen vindt ze niet nieuw. En soms was ze toch wel erg benieuwd naar de niet ingevulde dingen, zoals bijvoorbeeld de reactie van de ouders van Matti op de verdwijning van zijn zusje.

Ook Noor had wat moeite met het boek, heeft het schrijnende van de situatie niet gevoeld en vond ook dat het niet zo lekker doorlas. Noor en Marianne deelden het gevoel dat het erg Amerikaans was, bijna 90210-achtig.

We zijn met zijn allen benieuwd naar meer werk van deze schrijver. In een interview heeft Giordano gezegd dat zijn leven erg veranderd is door het succes van deze roman. Hij was eerst een literaire no-no en is nu geletterd ‘geworden’, bijvoorbeeld doordat hij gevraagd wordt om recensies te schrijven. Giordano noemt het boek Elementaire deeltjes van Houellebecq zijn inspiratie. Sander en Rutger herkennen dat beeld, buiten het ‘kale’ taalgebruik niet echt.

Eigenlijk vinden we het allemaal lastig om het boek in een rijtje met andere boeken te plaatsen, we kunnen niet direct vergelijkbare romans verzinnen. Hoogstens romans die net zo zuinig zijn met hun details.

Wel vinden we het een aanrader. Je kunt het veel mensen, van verschillende leeftijden, aanraden.

En als je nog twijfelt: deze boekhandel heeft een niet-goed-geld-terug actie!

En dan nog wat tips:

Daniel Kehlmann – Roem

Karel Capek – Een doodgewoon leven

Anke Schere – De mooiste dagen zijn het ergst

Volgende keer: Giordano

2009-03-03T23:45:00.000-08:00

De volgende keer (23 maart) bespreken we bij Noor De eenzaamheid van de priemgetallen van Paolo Giordano.

Recensies vind je bijvoorbeeld hier:
Volkskrant
Parool
Trouw

En ook nog een filmpje! Dank aan Sander voor de tip.

Februari 2009: De Welwillenden

2009-02-11T07:25:00.000-08:00

Gemiddeld waren we gekomen tot pagina 454 van De Welwillenden. Iedereen was het er over eens dat het een heftig en indrukwekkend boek was, maar alleen degenen die tot voorbij Stalingrad waren gekomen, hadden het uit. Van de acht (!) aanwezigen hadden drie het helemaal uit, en drie anderen zijn van plan het alsnog uit te gaan lezen.

We concludeerden dat Stalingrad ook in perspectief van het lezen van dit boek een keerpunt moest zijn. Tot aan Stalingrad is alles heftig in het boek, en heb je steeds na een aantal pagina’s de behoefte het boek even terzijde te leggen.
Na Stalingrad, als Aue ook niet meer zelf aan het front zit verandert dat. Mede door het optreden van de Jansen en Janssenachtige politiemannen Clemens en Weber en andere komieke gebeurtenissen verluchtigt het iets. Iets, want de thematiek blijft heftig.

Rebecca vond het boek fascinerend en erg goed. Haar geschiedeniscollega’s bevestigden dat het tot in de details klopt. Lastig vond Rebecca wel de vraag wat Jonathan Littell nu precies wil met dit boek: als hij het in de literatuur onderbelichte daderperspectief wil brengen is dat tot Stalingrad overtuigend maar daarna niet meer. Dan leiden de moedermoord en de zus af van de beul. Misschien wil Littell wel te veel. Aan de andere kant maken juist die passages het boek tot een roman in plaats van literaire non-fictie.

Dindy voegt toe dat het boek misschien wel nog indrukwekkender was geweest als Aue niet zo’n getroebleerd verleden had, als voorbeeld hoe iemand zo kan worden onder invloed van de propaganda van een totalitair systeem. Dindy vond het indrukwekkend hoe Littell in één zin soms iets heel akeligs en iets heel persoonlijks kan zeggen.
Marieke noemde de akelig praktische overwegingen waar Aue mee te maken krijgt: wat maakt een jood tot een jood, en wie doodden ze wel en niet wie? En aan de andere kant het leven van de soldaten met museumbezoek, een wijntje en een restaurant. Het zijn die heel praktische dingen die het allemaal nog doordringender maken.

Marianne, Ada, Noor, Dindy en Dineke hebben erg met het boek geworsteld, het steeds weer weggelegd. Omdat het zo persoonlijk is. Omdat het zo akelig is. En zo zakelijk, als een economisch bedrijf. Na de inleiding waren Dindy en Marianne bijzonder onder de indruk, maar dat vervloog verderop. Goed was de inleiding juist omdat Aue je de vraag stelt hoe je zelf in dergelijke omstandigheden zou hebben gehandeld.

Rutger vond het indrukwekkend dat dit zo heftig was, terwijl er al zo veel over deze periode is geschreven.

Iedereen had moeite met de lange uitweidingen over wat meer terzijde staande onderwerpen zoals de Kaukasische talen. Dineke vond het dan wel erg een omgevallen boekenkast.

Het is een boek waar heel veel over te zeggen is, meer dan in een samenvatting van de discussie op dit weblog past.

Desalniettemin, wie nog iets wil toevoegen is daartoe zeer welkom.

Marianne belooft dat ze het boek op de volgende bijeenkomst uit zal hebben.

De volgende keer iets heel anders: De eenzaamheid van Priemgetallen van P. Giordano.

November 2008: De kleine miezerige god

2008-11-18T23:47:00.000-08:00

De goede flow in aantallen meelezers bleef gehandhaafd: we waren met zijn zessen. Leuk dat jullie er allemaal waren!

De kleine miezerige god bleek een leuk gespreksonderwerp omdat de meningen erg verschilden. Had de één moeite met de titel maar viel het boek erg in de smaak, daar had de andere al een lichte aversie tegen deze uitgeverij en viel het boek helemaal niet mee.

Ada was niet aanwezig maar had telefonisch aan Marianne laten weten dat zij het een indrukwekkend boek vond. Zij vroeg zich eerst af waar het toe zou leiden, maar naar het einde toe werd het zelfs ontroerend. Het boek is heel filmisch geschreven, en de laatste paar pagina’s zijn erg indrukwekkend.
Ook Rutger vond het een goed boek. Hij zag het allemaal voor zich, en vond een aantal scènes zelfs ronduit hilarisch. Mooi dat het zo beeldend geschreven is. Tijdens de eerste helft van het boek was Rutger nog niet vreselijk enthousiast, maar het werd steeds beter.

Dindy daarentegen vond het helemaal niets. Al op pagina 50 strandde zij, nadat zij tot drie maal toe boven het boek in slaap gevallen was. En dat was haar nog nooit eerder overkomen, zeker niet als ze op klaarlichte dag, zittend in een stoel een boek zat te lezen. Dindy vond het vooral veel geneuzel, onvolwassen en bovendien dodelijk saai. Het over-analytische in het boek kon Dindy niet boeien. Noor sluit zich bij Dindy aan, ook zij kon niet veel met dit boek. Het leest gemakkelijk maar ook Noor vond het geneuzel: waar gaat dit heen? Wat moet ik ermee? Noor dacht terug aan Heart of darkness, dat was veel moeilijker te lezen, maar het verhaal boeide veel meer.

Marianne vond het boek geweldig. Zij las dat Esther Gerritsen ook veel voor toneel schrijft, en kon zich dat op basis van dit boek goed voorstellen. Het gegeven van een neurotisch type dat geen greep op haar leven krijgt, vond ze indrukwekkend, net als de beschrijvingen van baby Bertje. Het doet je beseffen dat er echt mensen zijn die zo eenzaam zijn. Ook de typering van mevrouw Jovkov, die eigenlijk gewoon mevrouw Rutjes uit Zaanstad is, vond zij erg sterk. En dan die perfecte dochter Ietje!
Het enige minpunt vond Marianne de flash-forwards over de zwangerschap die rond pagina 125 tevoorschijn komen, dat is zonde, dat wil je gaandeweg ontdekken.

Dineke vond het moeilijk lezen, omdat zij steeds probeerde de gedachtekronkels van Dominique te begrijpen. Zij was na afloop in verwarring, zij vindt Dominique een hysterica, vreselijk irritant. De vraag naar wie die kleine miezerige god nu was, bleef in haar hoofd zitten. Is dat iemand buiten jezelf op wie je de schuld kunt afschuiven als je zelf ontevreden bent? Is het iets dat haar stuurt? Komt het toch van binnen?

Ook Marieke vond het lastig lezen omdat ze te veel de kronkels probeerde te volgen. Zij vond het wel een heel goed boek, het blijft je wel bij. Marieke realiseerde zich dat zij de neiging heeft het omslag in haar interpretatie mee te nemen, en had dus die kleine miezerige god in verband gebracht met het konijn op het omslag. Over de vraag of dat logisch was of een beetje onnozel, bedachten we geen antwoord.

En dan nu nog de lees- en kijktips die dit keer de revue passeerden:

Boeken:
- Erwin Mortier, Godenslaap
- De witte tijger, Adiga (winnaar Booker prize 2008)
- De welwillenden, Jonathan Littell
- De nazi en de kapper, Hilsenrath
- De mannen die vrouwen haten, Larsson (thriller)

Films:
- Aanrijding in Moskou
- Burn after reading
- Il y a longtemps que je t’aime
- Into the wild

Oktober 2008: Hart der duisternis

2008-10-24T07:25:00.000-07:00

De aantallen meelezers namen exponentieel toe deze keer: we waren met zijn zessen. Dindy mocht als eerste het woord nemen. Zij las een vertaling uit 1924 met een hoop oo’s en sch, maar dat droeg bij aan de sfeer van het boek. Dindy vond het een mooi en spannend boek, weliswaar traag maar verteld als een avonturenroman. In de editie die zij las, zaten nog twee andere verhalen. Het verhaal ‘ jeugd’ ging vooraf aan Hart der duisternis en dat vond zij eigenlijk mooier. Het contrast tussen die twee verhalen was heel scherp, en Dindy vroeg zich af of het wel ernst was.
Het tijdsbeeld bleef haar bij, hoe men tegen een totaal vreemde wereld aankijkt, hoe die vreemde dingen worden geïnterpreteerd, en hoe anders je referentiekader is zonder moderne middelen als tv en internet.

Ook Arno was enthousiast, hij had het boek met plezier gelezen. Hij moest wel even zijn beeld bijstellen, want ondanks de flaptekst had hij het verhaal in Zuid-Amerika geplaatst. Dat was meer mensen overkomen. De donkere sfeer, de grote rivier, het oerwoud, het lijkt allemaal naar Zuid-Amerika te wijzen. Maar het ivoor weer niet.
Arno vroeg zich af wat nu precies het doel van de reis van Marlow was: ging hij de zieke Kurtz ophalen? Moest hij Kurtz weghalen omdat hij er een potje van maakte? Moest Kurtz weg omdat zijn termijn voorbij was? Verder meldt Arno dat er een autobiografisch element in het boek te vinden is: ook Conrad zelf maakte een reis op een stoomboot naar Congo.

Marianne had het boek al eerder gelezen, en had het herlezen lang uitgesteld vanwege de herinnering aan de donkere sfeer van het boek. Ook zij vond het traag maar indrukwekkend. Niet alleen is het indrukwekkend hoe de sfeer neergezet wordt, maar ook hoe veel er te raden blijft, wat je zelf in moet vullen. Het blijft actueel, het blijft je meesleuren. Het is een zoektocht van de mens naar zijn diepere drijfveer, naar begrenzing; het boek heeft een duidelijke morele boodschap. Ook intrigerend is de Poolse afkomst van Conrad zelf. Al met al een goede ervaring, maar een derde keer dit boek lezen ziet Marianne niet zo zitten.

Noor had moeite met het taalgebruik, en besloot na enig bladeren in de editie van Dindy dat die haar wellicht beter lag. Noor heeft de indruk dat ze het een en ander van het boek heeft gemist, doordat ze het lastig vond haar aandacht er bij te houden. De omslag in het beeld van Marlow over Kurtz vond ze verwarrend. Wel denkt Noor dat ze het boek nog eens wil herlezen, maar dan misschien in een andere uitgave.

Marieke moest eerst een paar brillen afzetten tijdens het lezen: het speelde niet in Zuid-Amerika, noch in Vietnam. En de stijl van het boek maakte het verder ook niet erg geschikt voor in de trein, dit is niet een boek waar je inkomt als je reist op het traject Leiden-Den Haag. Ook Marieke vond het een memorabel boek, donker en avontuurlijk. De eigen interpretaties van bepaalde gebeurtenissen (of in ieder geval de mogelijkheid daartoe) kan zij erg waarderen. Alleen het einde van het boek, waarin Marlow de verloofde van Kurtz bezocht voegt volgens Marieke niet zo veel meer toe.

Dineke tenslotte was de enige die het boek in het Engels had gelezen, en was benieuwd wat voor verschillen dat opleverde. Marianne was eerst in een Engelstalig exemplaar begonnen, maar heeft dat toch maar omgeruild voor een Nederlands. Dineke was enthousiast, je kunt in dit boek eindeloos diep graven maar je kunt het ook als een avonturenroman lezen. Het is spannend en je wilt weten wat er nog meer gaat gebeuren, het wekt het gevoel op van vroeger als er in de kinderkerk een zendeling kwam vertellen.

Uiteindelijk zijn we het er over eens dat dit een van de meest tragische en avontuurlijke reisverhalen ooit is, en dat Bas Heijne een pluim verdient voor de vertaling.

En de verdere leestips die langskwamen deze keer zijn:
Richard Yates: Paasparade
Basani: de tuin van de Fitzi-Continis
Karel Capek: een doodgewoon leven
Esther Gerritsen: een kleine miezerige god.
Deze laatste bespreken we op 17 november bij Marianne.

Nog een filmtip: Happy go lucky.

Augustus 2008: De wet van Spengler

2008-08-29T01:48:00.000-07:00

In de zomervakantie hadden we alle tijd gehad om De wet van Spengler te lezen. Hadden we er zo veel tijd voor nodig? Nee, iedereen meldde dat hij (of zij) het boek snel uit had, omdat het lekker wegleest en de vaart er goed in zit. Het is geen boek dat je heel lang bijblijft, als je het leest, sleept het je mee, maar daarna vergeet je het weer.

Noor mocht als eerste vertellen. Zij vond het boek mooi geschreven, maar vond het verhaal niet zo sterk. De schrijfstijl spreekt haar wel zo aan dat ze overweegt meer van Jaap Scholten te gaan lezen. Ze vond dat het qua thema wat leek op Spel van Stephan Enter.

De filosofische gedachten aan het einde van het boek zullen Noor het meest bijblijven, vooral de passage waarin Frederik een stukje van een Romeinse filosoof voorleest aan Tine.

Marianne had ook het boek Tachtig van Scholten gelezen en kon het boek dus in een breder kader bezien. Zij vond tachtig wat frisser, maar tegelijk ook wat vluchtiger. De sfeer is wel vergelijkbaar, van de oude industriële wereld, van rijk trouwt met rijk en ons kent ons.

Ze was onder de indruk van de band tussen deze broers, het sfeertje van mannen onder elkaar. Geen woorden om je band en waardering voor elkaar uit te drukken maar de saamhorigheid van samen fikkie stoken en jagen. Marianne vond de scène waarin Frederik met zijn nichtje een fiets gaat kopen (en de reactie van Julius daarna) erg mooi, die zal ze niet snel vergeten.

Arno deelde de mening dat het vlot geschreven is, een lekker boek voor in de trein. De clan van broers vond hij een mooi thema, hoe de broers binnen dit broederschap toch zo kunnen verschillen. Arno had zich verdiept in de beschrijvingen van het rijke industriële leven. Het was hem opgevallen dat dit gegoede milieu een soort ijkpunt is voor Scholten, hij meet de wereld af aan dat milieu. En daardoor staan er soms observaties in het boek die hem een beetje verbazen, een soort dedain over ‘gewone mensen’. Het lijkt alsof Scholten graag boven dat milieu wil staan om het zo te observeren, maar dat het hem toch niet helemaal lukt omdat dat milieu hem aangeboren is. De vergelijking met Spel deelde Arno niet. Arno vond spel poëtischer, en meer een boek dat je wilt herlezen om alles te ontdekken wat je de eerste keer niet opviel. Het laatste stuk blijft Arno het meest bij, dat kwam echt binnen. Het was heel ontroerend, het verdriet, het diepgewortelde respect voor de oudste broer. Dat laatste stuk gaf ook de rest meerwaarde, omdat het iets met je doet.

Marieke sloot zich hierbij aan. Het wereldje van de Twentse industriëlen boeide haar wel, en ze vergeleek het met de beschrijvingen van Robbert Vuijsje. Oud geld en nieuw geld, oude tradities op het platte land en erbij horen in de stad. Van beide auteurs vond zij de typeringen van de milieus heel raak. De band tussen de broers fascineerde haar.

Al met al een lekker zomerboek. Voor de diepgang de volgende keer weer een oude kraker. Waarover later meer.

De volgende keer: Jaap Scholten

2008-05-29T09:30:00.001-07:00

De volgende keer, 25 augustus bij Marieke lezen we De wet van Spengler van Jaap Scholten.

Mei 2008: Alleen maar nette mensen

2008-05-29T06:32:00.000-07:00

In de toekomstige studeerkamer van het nieuwe huis van Marianne in een keurige wijk spraken wij, onder het genot van een glaasje wijn, over een erg modern boek. Erg hedendaags, of hoe noem je dat. In ieder geval, het speelde deels in een keurige wijk met alleen maar nette mensen met studeerkamers en glaasjes wijn, en deels in een wijk met flats, vrouwen met kinderen maar geen man en een heel andere kijk op het leven.

Arno vond het een heerlijk boek, een lekker jongensboek. Hij heeft het in brokjes in de trein gelezen en heeft er erg van genoten. Het taalgebruik viel hem op, niet alleen in de msn-taal, maar ook de onderlinge taal en de verschillen daarin. Arno vindt het een heel geslaagd boek om aan jonge mensen te adviseren, het is heel erg van nu en er zit ook nog iets maatschappelijks in met die twee verschillende werelden.
Dineke heeft zich het meest vermaakt met de enorme verzameling voornamen die tevoorschijn komt. Je kind, verkeerd gespeld, naar een fles Chianti noemen, geweldig. Ze vond het alleen allemaal wel erg lang duren. Na een tijdje is de formule een beetje uitgewerkt en gebeurt er nog maar weinig. Dat is wel jammer. De ontmoeting tussen de beide ouderparen vond ze een hoogtepunt.
Marianne haakt daar op aan met haar favoriete passage: de ontmoeting met Henk en Ria in het vliegtuig, die denken dat hij misschien wel een terrorist is. Marianne vond het net als Arno een lekker tussendoortje, je moet niet alleen maar dit soort boeken lezen maar af en toe is dit heerlijk.
Marieke deelt de favoriete scène met Henk en Ria maar heeft zich ook wel erg vermaakt met de beschrijvingen van het Oud-Zuid milieu. Je weet iets te goed waar dat over gaat…
Ada vertelde per mail dat zij het allemaal wel heel plat vond, en dat zij de passage in Amerika niet zo veel vond toevoegen.
Tineke tenslotte vond de karakterisering ‘hilarisch’ over deze roman al afstotend genoeg en las liever Claudel.
Die aanvangsaarzeling bij dit boek deelden we, we waren er allemaal van tevoren nog niet zeker van of we dit leuk gingen vinden. Maar de bespreking leverde toch vooral positieve geluiden op.

We zijn het er over eens dat het knap is hoe Vuijsje de beide milieus beschrijft zonder daarover zelf te oordelen. Hij kiest zijn woorden zorgvuldig. Iedereen plaatst elkaar in hokjes en steeds met woorden die aan die groep eigen zijn.

We hopen dat Vuijsje meer boeken gaat schrijven, dat hij met dit boek nog niet al zijn kruit verschoten heeft.

April 2008: 'iets' van Murakami

2008-04-18T06:17:00.001-07:00

De keuze bood wat vrijheid dit keer: een werk van Murakami moest het worden. Omdat bijna iedereen meerdere werken van deze schrijver had gelezen, konden we mooie vergelijkingen trekken en tegelijk Noor enthousiast maken, voor wie dit de eerste kennismaking was.

Noor las De olifant verdwijnt.
Dineke las Kafka op het strand, en las al eerder Ten zuiden van de grens.
Arno las Ten zuiden van de grens, en las al eerder Norwegian Wood, Spoetnikliefde, Na de aardbeving, De opwindvogelkronieken en Kafka op het strand.
Marieke begon in Hard-boiled wonderland of het einde van de wereld en las al eerder Norwegian wood, De opwindvogelkronieken, Kafka op het strand en De jacht op het verloren schaap.

We waren unaniem in ons enthousiasme voor deze schrijver.
Dineke vond dat Kafka op het strand over je heen dendert, er gebeurt heel veel en daar moet je erg over nadenken. Steeds denk je dat je bij de oplossing van iets bent en dan gebeurt er alwéér iets nieuws. Ze herinnert zich dat in Ten zuiden van de grens aan het einde de touwtjes bij elkaar kwamen en vraagt zich af of dat hier ook zo zal zijn. Arno en Marieke herinneren zich dat dat niet zo is, maar dat geeft ook niet. Tijdens het lezen kom je in een soort opwaartse flow en dan maakt het einde niet uit.

Arno signaleert daarop een tweedeling: boeken als Ten Zuiden van de grens en Norwegian wood zijn meer goed vertelde liefdesverhalen, terwijl bijvoorbeeld De opwindvogelkronieken en Kafka op het strand veel experimenteler zijn. Daar weet je niet altijd raad mee, soms (vaak?!) realiseer je je dat je er niets van begrijpt. Je schuift van verhaal A naar B en dan komt C erbij, het breidt zich steeds uit. Maar toch raak je nooit zozeer de draad kwijt dat je het opgeeft.

Arno was ook gefascineerd door de tegenstellingen waar Murakami gebruikt van maakt. In Ten zuiden van de grens gaat het bijvoorbeeld én over een kronkelende rivier én het Suezkanaal. Of de tegenstelling Oost – West bijvoorbeeld. Delen van de verhalen zijn voor ons heel onbekend, terwijl andere stukken wel weer heel herkenbaar zijn.

Wat erg bijdraagt aan de boeken is de twijfel of alles wel echt gebeurt. Van heel wat gebeurtenissen kun je je afvragen of ze echt zijn, of dat het misschien toch een droom was. En maakt dat uit voor de bijdrage van die gebeurtenis aan het verhaal? Noor herkent dit uit De olifant verdwijnt. Er komen ineens mannetjes uit de tv, en een olifant verdwijnt met verzorger en al. Marieke vindt vooral die rare personages Johnnie Walker en Colonel Sanders in Kafka op het strand geweldig: wie zijn ze, en hoe kom je er op?!

Als verwante schrijvers denken we aan David Mitchell (Wolkenatlas, Dertien) of Paul Auster (New York Trilogy). Iemand die onbekend is met het werk van Murakami kan het beste voorzichtig beginnen en de Opwindvogelkronieken voor later bewaren.

Terugkerende thema’s leken ons:
- Wat is echt en wat niet
- Muziek
- Eenzaamheid
- Eten
- Tegenstellingen
- Surrealistische/absurde zaken en gebeurtenissen

In een artikel uit HP de Tijd dat Arno uitdeelde wordt een overzicht van Murakami's werk geschetst. De daar genoemde punten komen ook in onze bespreking terug. De documentaire Dinner with Murakami biedt ook een interessante kijk op zijn schrijverschap en zijn status in Japan. En dat nog wel zonder dat de schrijver zelf optreedt in de documentaire.

De volgende keer: Murakami

2008-03-15T02:22:00.000-07:00

Voor de volgende keer (14 april bij Marianne) lezen we een keus uit het werk van Haruki Murakami.

De keuze is (tot nu toe) als volgt:
Tineke: Na de aardbeving
Dineke: Kafka op het strand
Marieke B: Hard boiled wonderland en het einde van de wereld
Ada: Spoetnikliefde of Kafka aan het strand

Wat lezen de anderen? Je kunt het hier doorgeven!

Maart 2008: Koetsier Herfst

2008-03-09T09:35:00.000-07:00

Charlotte Mutsaers – Koetsier Herfst

We waren met zijn vieren, en de verdeling was half om half. Dineke en Marieke hadden het boek uit, Noor en Ada niet.

Noor was bewust gestopt. Ze had het best uit kunnen lezen maar na 80 pagina’s was ze het zat. Het las gemakkelijk weg, dat dan weer wel. Maar Noor vroeg zich steeds af Waar gaat dit heen? Waar gaat het over? Wat moet ik ermee? Ze vond het saai –al dat gezever over dat mobieltje- en vergezocht. De drempel om verder te lezen was te hoog, dus Noor heeft het boek terzijde geschoven. Ook na de bijeenkomst zou het boek ongelezen blijven voorbij pagina 80.

Ada had het ook niet uit, maar ging het zeker nog wel verder lezen. Het boek was toegankelijker dan Ada had verwacht. Ze vond het gegeven van het gevonden mobieltje en de gebeurtenissen daarna grappig, en was benieuwd hoe het af zou lopen. Ze kwam tot ongeveer de ontmoeting met Do in Krasnapolsky en vraagt zich nu wel af wanneer Maurice dan de echte eigenaresse van de telefoon zal ontmoeten. De seksscènes vond Ada wel een beetje over the top.

Dineke vond de houdbaarheid van dit boek beperkt. Nu weet je waar het over gaat, over tien jaar echt niet meer. Mutsaers heeft iets onnavolgbaars in haar schrijfstijl, dat is knap maar ook strontvervelend. Dineke vindt Mutsaers ongehoord geëxalteerd, hysterisch en provocerend en vindt het moeilijk dat los te zien van het boek. Doe normaal, je bent 60, denkt ze dan. De grens tussen feit en fictie is ook wel moeilijk te vinden. Mutsaers is een soort omgevallen boekenkast, met heel veel feitenkennis. Het LLF bestaat, het gedicht van Bin Laden ook, en zelfs de “bel uw overleden geliefde in zijn kist-telefoon” bestaat. Maar wat bestaat er dan niet?

Marieke had ook wat moeite om het boek uit te krijgen. Ze vond de seksscènes een beetje tè, en al dat geplas ging ook tegenstaan. De personages waren levendig en er gebeuren veel onverwachte dingen, dat zou een voorbode van succes moeten zijn. Maar gek genoeg raakt het je niet. Wel werd ze aan het einde van het boek toch nog gegrepen, toen Do verdwenen was en Maurice ineens een stuk menselijker was. Je blijft tot vlak voor het einde van een afstandje naar al die rarigheid kijken. Marieke moest wel regelmatig aan Het derde huwelijk van Tom Lanoye denken. De sfeer en de gedachtesprongen komen wel overeen. En is Do een soort karikatuur van Marianne Thieme?

De discussie gaat een tijdje door over de vraag of Do de telefoon bewust in het Vondelpark heeft verloren zodat juist Maurice Maillot hem zou vinden. Ze weet precies wie hij is, noemt zichzelf een fan, en lijkt in Kras ook helemaal niet verbaasd als hij aan komt lopen. Ze maakt ook geen toespelingen op een andere afspraak. Maar waarom reageert ze dan zo fel als ze het zebra hoesje ziet? Aan de andere kant kan het toch ook wel toeval zijn geweest dat juist Maurice de telefoon vond.

Freddy lijkt de enige vaste waarde in het leven van Maurice te zijn. Hij is een echte mannen-man. Een mannenman gaat dan ook naar de Buffalo Grill om zich te bewijzen als man.

En wat is de rol van Osama Bin Laden? Hij heeft geen nadrukkelijke positie in het boek, hoewel de titel wèl bij hem vandaag komt. Is Osama een symbool voor alle vreemde dingen van Do –en van Maurice?

Naar aanleiding van de discussie besloot Ada het boek zeker verder te gaan lezen.

De volgende keer: Mutsaers

2008-02-09T12:16:00.001-08:00

Voor de volgende keer (3 maart bij Dineke) lezen we Koetsier herfst van Charlotte Mutsaers.

Achtergrondinformatie:

- De website van Charlotte Mutsaers

- Uitgeverij de Bezige Bij (inclusief vragen voor leesclubs)

- Literair Nederland

- De Volkskrant

- Max Pam

- Trouw

Vergeet ik interessante pagina's? Laat het dan weten!

Januari 2008: De ooggetuige

2008-01-23T11:24:00.000-08:00

Het boek:

Een Duitse arts geneest in een ziekenhuis de 'blinde' oostenrijker A.H. Later ontwikkelt deze A.H. zich als een ontzagwekkend (en angstaanjagend) politicus, en de arts blijft nadenken over de gevolgen van zijn daad. Daardoorheen geweven is het verhaal van de jeugd van de arts, en zijn leven na die genezing.

De discussie:

Marianne heeft alleen de eerste zin gelezen. Die vond ze eigenlijk een beetje te lang, ze moest hem een paar keer lezen voordat ze snapte wat er stond. Maar naar aanleiding van de discussie over het boek heeft ze besloten het alsnog te gaan lezen.

Arno vond het boek geweldig en goed. Maar de taal was soms lastig, het is heel afstandelijk geschreven. Soms een beetje hakketakkerig en dan weet je niet meer in welke tijdsperiode dat stukje verhaal zich afspeelt. We vragen ons af of dat afstandelijke te maken heeft met de titel, met de rol van de dokter als Ooggetuige van de ontwikkelingen om hem heen.
Ook begon Arno zich na een tijdje af te vragen wanneer A.H. nu in het verhaal voor zou komen. Omdat dat zo nadrukkelijk op de flap staat, verwacht je dat het wel snel zal komen. Het duurde zo lang dat Arno zich begon af te vragen of er soms een verkeerd katern in het boek zat. Al met al vond hij het boek heel aangrijpend, vooral omdat het al in 1938 geschreven is.

Dineke vond het een vreselijk, Duits, schimmelig boek. Ze wil het het liefst zo snel mogelijk haar huis uit hebben. Het deed haar denken aan een ander boek dat in Budapest speelt en waarin een zoon in een hotel een liftboy moest zijn. (Weet iemand welk boek dat is?)

Marieke vond het prachtig. Zij heeft het in één ruk uitgelezen, en is helemaal niet over de taal gevallen. Wel vond ook zij dat het wel heel lang duurde voordat A.H. in het verhaal voorkwam.

Na dit rondje meningen spraken we nog lang door over allerlei thema’s uit het boek. Waarom besluit de hoofdpersoon uiteindelijk in Spanje te gaan vechten? Om aan te geven dat de hele wereld verrot is? Om zich te bemoeien met een andere verontrustende kwestie in de politiek? Als een soort zelfmoord?
En wat is de ONDERZIEL die een aantal keer in het boek voorkomt? Het duistere gedeelte van de ziel? Het negatieve van het onderbewuste? Heeft het iets te maken met het über-ich van Freud?
Ook de passage waarin de hoofdpersoon A.H. weer laat zien roept wat vragen op. Het is niet een heel duidelijke passage. De ‘genezing’ van de blindheid van AH gaat wel heel erg makkelijk! We komen er uiteindelijk op uit dat als A.H. weer kan gaan zien op basis van wilskracht alleen, dan kan hij alles bereiken, goed en kwaad. En dat bleek wel.
We vragen ons ook af hoe groot de dokter zijn eigen rol in dit alles maakt. Maakt hij die rol niet groter dan hij is? Zou A.H. niet verder zijn gekomen als hij blind was gebleven?

Als laatste vertelt Arno ons nog dat Weiss’ novelle Jarmila ook prachtig is. Het is helderder geschreven dan De Ooggetuige, maar heeft wel dat zelfde sombere, donkere vernislaagje.

De Ooggetuige is zeker een boek dat we anderen willen aanraden, hoewel het niet een boek is dat je gemakkelijk aan iedereen aanraadt.

De volgende keer: Weiss

2008-01-03T21:11:00.000-08:00

Voor de volgende keer (21 januari 20:00 bij Arno) lezen we De ooggetuige van Ernst Weiss:

Duitsland, 1918. De hoofdpersoon uit De ooggetuige is artspsychiater in een reservelazaret, waar hij geestelijk verminkte militairen behandelt. Zijn patiënt is een zekere A.H., een grootheidswaanzinnige, Jodenhatende fantast, die als gevolg van een hysterische aandoening niet meer kan zien. Medisch gezien is hij echter niet blind.

De arts raakt door hem gefascineerd. Tot dan toe was hij in zijn eigen leven een ooggetuige geweest; nu voelt hij de hartstochtelijke behoefte macht uit te oefenen over zijn patiënt, diens grote geestkracht in humanere banen te leiden, het lot te beheersen en op de stoel van God te gaan zitten. Hij besluit A.H. te behandelen, en geneest hem. Hiermee blijkt hij op zijn beurt blind - voor de gevolgen van zijn besluit. Niet alleen voor zijn eigen leven: van de grootheidswaanzin van zijn patiënt zal later heel Europa ooggetuige zijn.

Recensies:
De Volkskrant
Liberales

Oktober 2007: Het derde huwelijk

2007-10-19T06:57:00.000-07:00

Het boek
In Het derde huwelijk vertelt Lanoye over Maarten Seebregs. Hij laat zich verleiden om een schijnhuwelijk aan te gaan met de Afrikaanse Tamara. Als zij haar verblijfsvergunning heeft, zullen ze scheiden en kan zij trouwen met haar Vlaamse geliefde Vandessel. Die staat bij de Vlaamse IND als verdacht aangemerkt vanwege twee eerdere misgelopen huwelijken met buitenlandse vrouwen. Naast het relaas over deze ingewikkelde constructie (die steeds ingewikkelder blijkt te zijn) vertelt Lanoye over Maarten Seebregs leven, zijn overleden geliefde Gaëtan, zijn vader, zijn huis, zijn ontslag.

De discussie
Alle aanwezigen hadden wat moeite om ‘in’ het verhaal te raken. Maar als je dan eenmaal op gang bent, dan boeit het zeker. De leesclub was het er over eens dat dat punt ergens na pagina 147 lag. Rutger was dat punt nog niet gepasseerd, maar ging naar aanleiding van de discussie beslist verder lezen. Marianne heeft zitten schaterlachen boven het boek. Iedereen waardeerde de prachtige oneliners die door het hele boek verspreid staan, en ook het Vlaams was verfrissend.

‘“Trouwen is heel gemakkelijk,” zegt Vandessel, “het is een kwestie van willen of niet willen.”’

Seebregs heeft wel wat tijd nodig om uiteindelijk ja te zeggen tegen het voorstel van Vandessel. Pas als hij bedenkt dat de dunne Tamara van achteren gezien ook wel een man zou kunnen zijn, gaat hij overstag.

De scène in de tram lijkt de sleutelpassage in het boek te zijn. In deze scène worden Maarten en Tamara uitgedaagd door een stel vervelende jochies. Uiteindelijk ontstaat een heftige vechtpartij. We vragen ons af of deze scène als eerste geschreven is, of dat hij gaandeweg het boek ontstond. Het is zo’n sterke scène, waarin zo veel van het boek samenkomt, dat je zou kunnen denken dat het boek er aan opgehangen is. Maarten is de iets te zachte man die met zich laat sollen, en daardoor regelmatig in de problemen komt. Zoals nu dus.

Arno is de enige die meer van Lanoye heeft gelezen en gezien, en vindt dat dit boek goed binnen het overige werk past. Het treurige beeld dat van België geschetst wordt, sluit daarnaast wel aan bij andere Vlaamse auteurs.

Waarom heet dit boek nu Het derde huwelijk? Het zouden verschillende dingen kunnen zijn. Natuurlijk is dit het derde ‘buitenlandse’ huwelijk dat Vandessel wil sluiten. Maar als je kijkt naar Seebregs en zijn relaties dan is dit na zijn vader en Gaëtan zijn derde ‘huwelijk’. Marianne wijst ook nog op de drie ongewilde slokken water die Seebregs aan het einde binnenkrijgt.

Het was opmerkelijk dat we niet heel lang doorpraatten over dit boek. Het was zeker de moeite waard, maar er was niet heel veel over te vertellen.

De volgende keer: Lanoye

2007-09-02T23:45:00.000-07:00

Voor de volgende bijeenkomst lezen we Het derde huwelijk van Tom Lanoye.

Achtergrondinformatie en recensies vind je onder andere bij:
- De website van Tom Lanoye

- Literair Nederland

- Recensieweb

- Trouw

- Vrij Nederland

Weet je nog meer linkjes? Plaats een reactie!

augustus 2007: Spel

2007-08-29T20:44:00.000-07:00

Stephan Enter – Spel

Het boek:
In Spel lezen we in elf hoofdstukken over de jeugd van Norbert Vijgh. Met een wisselende vertelstem en stijl schetst Enter episoden uit Norberts leven, ieder hoofdstuk gevat rond een ander spel. We volgen zijn ontwikkeling, en ontdekken met hem mee. Over scrabble, vergane glorie, gebrandschilderde ramen, ontsnappen aan catechisatie, schaken, drijvende stokjes en hoe de verschillen met je buurtvriendjes naar voren komen als je naar een ander schooltype gaat.

De bespreking:
We waren met zijn achten en vonden het alle acht een pracht. Iedereen roemde het mooie taalgebruik, de kleine metaforen en de subtiele beschrijvingen.

Opmerkelijk was dat we allemaal het idee hadden dat de kindertijd van Norbert in dezelfde periode was als onze eigen kindertijd. Gezien onze uiteenlopende leeftijden kan dat helemaal niet. Dat is een krachtig wapen van Enter: het is voor iedereen herkenbaar en iedereen denkt terug aan zijn eigen schooljaren.

Dat het perspectief zo duidelijk bij de leeftijd van Norbert in het betreffende verhaal past, wordt bijvoorbeeld heel duidelijk op vakantie met grootmama. Als hij andere dames hoort roddelen over een ‘drankorgel’ met haar jonge gigolo, komt het niet in hem op dat dat over hen gaat. In de verhalen waarin hij ouder wordt, heeft hij vaak dat perspectief wel. Die ontwikkeling komt duidelijk naar voren.

We zijn het er over eens dat dit echt een roman is, geen verhalenbundel. Daarvoor is er te veel verwantschap. En omdat het laatste hoofdstuk de periode van de eerste tien hoofdstukken opnieuw samenvat, draagt dat bij aan het gevoel van eenheid.

Nog wat persoonlijke reacties:
Ada vond vooral ook mooi hoe ‘spel’ gebruikt wordt, zowel letterlijk als bij het weergeven van relaties. Noor denkt met veel plezier terug aan het scrabble met grootmama. Dindy had bij het verhaal over de drijvende stokjes in de stroom het geduld om alle natuurbeschrijvingen te lezen, omdat ze ze zo mooi vond. Alleen de nieuwe spelling vond ze irritant, insektevleugels i.p.v. insektenvleugels.
Marianne vond het verhaal rond de catechisatie mooi, vooral ook hoe “dominee” werd neergezet. En de jongens op de bouw waren écht eng. Tineke herinnert zich vooral het spel met de onderlinge verhoudingen, de relaties van Norbert met vriendjes en met grootmoeder. Marieke D. was het met de positieve geluiden erg eens, en zag de dood van grootmoeder als de afsluiting van de kindertijd van Norbert. Vanaf dat moment had hij een ander perspectief. Dineke tenslotte dacht terug aan haar eigen kattenkwaad op school. Marieke B kon zich toen alleen nog maar aansluiten bij al deze meningen.

De besproken recensies richtten zich vooral naar veel achterliggende motieven, waar de leesclub zich niet zo in herkende. Bijvoorbeeld de recensie van Arjen Fortuin in NRC, die begint met de zin: Waar vinden we houvast in het bestaan en waar durven we het zonder houvast te stellen? Dat is hèt thema van Stephan Enters tweede roman.